საჯარო ლექციები დასავლეთ საქართველოში თემაზე – მდგრადი განვითარების მიზნები

20-22 სექტემბერს, IDFI-მ ქუთაისში, ბათუმსა და ოზურგეთში ჩაატარა საჯარო ლექციები თემაზე – გაეროს „მდგრადი განვითარების მიზნები“. ლექციებს დაესწრნენ ადგილობრივი ხელისუფლებისა და არასამთავრობო ორგანიზაციების წარმომადგენლები. შეხვედრების მიზანი იყო მდგრადი განვითარების მიზნების შესახებ ცნობიერების ამაღლება და მათი მიღწევის პროცესში საზოგადოების ჩართვის წახალისება.

მდგრადი განვითარების მიზნები“ არის 2015 წელს გაეროს წევრი 193 ქვეყნის მიერ დადებული შეთანხმება, რომ 2030 წლისთვის გადაჭრიან მსოფლიოს წინაშე მდგარ უდიდეს პრობლემებს – აღმოფხვრიან სიღარიბეს, დაიცავენ პლანეტას და შექმნიან კეთილდღეობას ყველასთვის. შეთანხმება მოიცავს 17 ამბიციურ მიზანს და 169 კონკრეტულ ამოცანას, რომელთა მისაღწევადაც საჭიროა მთავრობისა და საზოგადოების ერთობლივი მუშაობა. საქართველომ უკვე განსაზღვრა პრიორიტეტული საკითხები და შეიმუშავა ეროვნული სამოქმედო გეგმა.

საჯარო ლექციებს უძღვებოდა IDFI-ის ანალიტიკოსი მარიამ თუთბერიძე, რომელმაც მონაწილეებს გააცნო მდგრადი განვითარების მიზნები და ამოცანები, მათი ნაციონალიზაციის პროცესი საქართველოში, მიზნების შესრულების საკოორდინაციო და მონიტორინგის მექანიზმები. 

შეხვედრის მონაწილეებმა ისაუბრეს მიზნების შესრულების პროცესში ცენტრალურ მთავრობასთან ერთად ადგილობრივი ხელისუფლების, არასამთავრობო ორგანიზაციებისა და კერძო სექტორის მონაწილეობის როლსა და შესაძლებლობებზე. დისკუსია ასევე შეეხო ადგილობრივი ხელისუფლების მონაწილეობას საკოორდინაციო და მონიტორინგის პროცესში, რეგიონული ინტერესების გათვალისწინების უზრუნველსაყოფად.

მომდევნო შეხვედრები გაიმართება საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციასთან ერთად სამეგრელოსა და რაჭაში. შეხვედრებს დაესწრებია სტუდენტები, არასამთავრობო ორგანიზაციები, კერძო სექტორის წარმომადგენლებ და ჟურნალისტები.

საჯარო ლექციები ტარდება ცნობიერების ამაღლების კამპანიის ფარგლებში პროექტისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნების შესრულების ხელშეწყობა საქართველოში“, რომელსაც ახორციელებენ IDFI და გაეროს განვითარების პროგრამა (UNDP), შვედეთის მთავრობის ფინანსური მხარდაჭერით.

IDFI-მ გაეროს განვითარების მიზნების შესახებ გორში შეხვედრა გამართა

IDFI-მ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური მხარდაჭერით, გორის დემოკრატიული ჩართულობის ცენტრში შეხვედრა გამართა. შეხვედრის მთავარი თემა გაეროს მდგრადი განვითარების მიზნები იყო.

IDFI-ის წარმომადგენელმა საბა ბუაძემ მონაწილეებს გააცნო მდგრადი განვითარების მიზნები და მათში შემავალი ამოცანები. შეხვედრაში მონაწილეობდნენ ქალაქ გორის, კასპის, ქარელის და ხაშურის მუნიციპალიტეტის წარმომადგენლები.

IDFI-ის წარმომადგენელმა შეხვედრის მონაწილეებს გააცნო 2030 წლის მდგრადი განვითარების დღის წესრიგის შემავალი ნაწილები და ამ კუთხით საქართველოში მიმდინარე ნაციონალიზაციის პროცესი, რომელსაც საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია პასუხისმგებელ უწყებებთან ერთად ახორციელებს. ვინაიდან მდგრადი განვითარების მიზნების შესრულება არ არის მხოლოდ აღმასრულებელი ხელისუფლების ამოცანა და მასში ხელისფლების სხვადასხვა შტოებთან ერთად კერძო და არასამთავრობო სექტორიც უნდა მონაწილეობდნენ, დისკუსიის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი თემა მუნიციპალურ სტრატეგიებში მდგრადი განვითარების მიზნების ასახვა იყო. როგორც მუნიციპალური საჯარო დაწესებულებების წარმომადგენლებმა განაცხადეს, მათ ხშირად უწევთ სტრატეგიული დოკუმენტების შემუშავებაში მონაწილეობა; მდგრადი განვითარების დღის წესრიგის პრიორიტეტების ასახვა სამომავლოდ მნიშვნელოვანი იქნება.

სხვა საკითხებთან ერთად, შეხვედრაზე ყურადღება დაეთმო მდგრადი განვითარების მიზნების მონიტორინგის პროცესში ადგილობრივი ხელისუფლების წარმომადგენლების მონაწილეობას. შეხვედრაზე გამოთქმული იყო მოსაზრებები იმის შესახებ, რომ მნიშვნელოვანია არსებობდეს ისეთი საკოორდინაციო მექანიზმები, რომელიც ხელს შეუწყობს მუნიციპალიტეტების ჩართულობას მდგრადი განვითარების მიზნებთან დაკავშირებულ საკითხებზე.

IDFI და საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაცია აგრძელებენ მდგრადი განვითარების მიზნების შესახებ ცნობიერების ამაღლებას და სამომავლოდ შეხვედრების ჩატარებას გეგმავენ სტუდენტებთან, საჯარო მოხელეებთან და კერძო სექტორის წარმომადგენლებთან.

 

მიზანი №1 – ყველა სახის სიღარიბის აღმოფხვრა

ესეს ავტორია საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სტუდენტი ანა გიორგაშვილი და იგი დაიწერა კონკურსისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველო“. კონკურსი ჩატარდა IDFI-ის მიერ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური ხელშეწყობით. 

———-

,,ხშირად მეკითხებიან, თუ რა არის ადამიანის უფლებათა ყველაზე სერიოზული დაღვევა დღეს და ჩემი პასუხი უცვლელია: უკიდურესი სიღარიბე’’. მ.რობინსონი

მდგრადი საზოგადოებრივი განვითარება – ეს გახლავთ მსოფლიო თანამეგობრობის პრიორიტეტული მიზანი, რომელმაც თავისი ძალები გააერთიანა სიღარიბის აღმოსაფხვრელად.

როგორც მოგეხსენებათ, სიღარიბე ეს არის ნორმალურ საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მონაწილეობის უუნარობა, ვინაიდან ასეთ ცხოვრებაში ჩართვისთვის უპირველესად საჭიროა ფინანსური რესურსების ფლობა, ღარიბებს კი სამწუხაროდ, ეს რესურსი არ გააჩნიათ.

საქართველოში სიღარიბე რამდენიმე მაჩვენებლით განისაზღვრება, ესენია: რეგისტრირებული სიღარიბისა და ფარდობითი სიღარიბის მაჩვენებლები. შეიძლება ითქვას, რომ ყველაზე ზუსტ სურათს ე.წ რეგისტრირებული სიღარიბის მაჩვენებელი გადმოსცემს, რომელიც მოიცავს სახელმწიფო საარსებო შემწეობის მიმღებ მოსახლეობას. აღნიშნულის უკეთ გააზრებაში დაგვეხმარება ის სურათი, რომელიც გვიჩვენებს სიღარიბის მაჩვენებლებს რიცხვით გამოხატულებაში. რეგისტრირებული სიღარიბის მაჩვენებელმა 2015 წელს – 10,1% შეადგინა. აღნიშნული მაჩვენებლით, 2014 წელს სიღარიბე 11,6% იყო. 9,7 % იყო 2012-2013 წლებში, თუმცა 2014 წლიდან სიღარიბის ფარდობითი მაჩვენებლის ზრდა მოსახლეობის საყოველთაო აღწერის შედეგების გათვალისწინებითაა გამოწვეული.

აქვე უნდა დავძინოთ ის ფაქტი, რომ საქართველო საარსებო მინიმუმის მაჩვენებლით, მსგავს ქვეყნებს შორის ერთ – ერთი უკანასკნელია. მიუხედავად იმისა, რომ 2015 წელს აღნიშნული მაჩვენებელი გაიზარდა, ლარის გაუფასურების და ინფლაციური წნეხის ფონზე საარსებო მინიმუმი ვერ ასხავს რეალურ სურათს.

2009-2011 წლებში საქართველოში სიღარიბის შთამბეჭდავი შემცირება შეინიშნა, ხოლო 2011-2013 წლებში სიღარიბის შემცირების ტემპი კიდევ უფრო დაჩქარდა, ოდნავ შემცირდა უთანასწორობაც, მაგრამ მიუხედავად ამისა სიღარიბის მაჩვენებელი მაინც საკმაოდ მაღალია.

ერთ-ერთი უმთავრესი მიზეზი, რის გამოც ეკონომიკური ზრდა ვერ აისახა სიღარიბის მაჩვენებელზე, შეიძლება დასახელდეს სტაგნაცია სოფლის მეურნეობაში. პრაქტიკა ცხადყოფს, რომ სოფლის მეურნეობის წარმოება და მისი წილი მთლიან შიდა პროდუქტში წლიდან წლამდე მცირდება.

რაც შეეხება სიღარიბეში დაბადებულ ბავშვს, მათ ძალიან ბევრი რამ აკლიათ. ხშირად სიღარიბე მთელი მათი ცხოვრების მანძილზე გრძელდება. ადრეულ ასაკში სიღარიბემ, შეიძლება გამოიწვიოს ხანგძილივი გონებრივი და ფიზიკური დარღვევები. 2011-2013 წლის მონაცემები, გვიჩვენებს. რომ უკიდურესი სიღარიბის მაჩვენებელი მთლიან მოსახლეობაში და ბავშვებში არის 4% და 6%. შესაბამისად ფარდობითი სიღარიბის მაჩვენებელი უფრო მაღალია ბავშვებში. უფრო მეტიც 2011 წლიდან 2013 წლამდე პერიოდში ფარდობითი სიღარიბე 20%_დან 27%_მდე გაიზარდა.

ყველა ვთანხმდებით იმაზე, რომ სიღარიბე ეს ნომერ პირველი პრობლემაა, რომლის აღმოსაფხვრელად საჭიროა დიდი ძალისხმევა და სწორი სტრატეგიები. საინტერესოა თუ რა გააკეთა საქართველომ პრობლემის აღმოსაფხვრელად.

ეკონომიკური ზრდის უზრუნველსაყოფად და სიღარიბის დონის შესამცირებლად 2004 წელს მთავრობა გამოვიდა ახალი ინიციატივით. მიზანი შემდეგი იყო: კორუფციასთან ბროძალა, საჯარო სექტორის ეფექტურობის გაზრდა, რაც თავის მხრივ ხელს შეუწყობდა ბიზნესისთვის ხელსაყრელი გარემოს შექმნას.

ოთხი წლის შემდეგ მთავრობამ დაამტკიცა პროგრამა ,, ერთიანი საქართველო სიღარიბის გარეშე’’. პროექტი გულისხმობდა, დასაქმების შესაძლებლობების შექმნას, ეფექტურ შრომის კანონმდებლობაზე დაყრდნობით. 2006 წელს შემოვიდა მიზნობრივი სოციალური დახმარება, რომლის მიზანს წარმოადგენდა მოსახლეობის ყველაზე ღარიბი 10 % _ის ფინასურ დახმარებას. 2011 წლის აპრილისთვის, საქართველოში 145 665 ოჯახი ყოველთვიურად ფინანსურ დახმარებას იღებდა.

2008 წელს შეიქმნა სამედიცინოს დაზღვევის პროგრამა სიღარიბის ზღვარს მიღმა მყოფი ოჯახებისთვის. შედეგი შემდეგი იყო ამ წელს სიღარიბის მაჩვენებელი 23%_მდე შემცირდა ამასთანავე, მიუხედავად სწრაფი ეკონომიკური ზრდისა, დაეცა დასაქმების მაჩვენებელი.

მე ვფიქრობ, აუცილებელია გამოვიყენოთ ყველა რესურსი, გავითვალისწინოთ სხვა ქვეყნების გამოცდილება და დავძლიოთ ის უკიდურესი სიღარიბე, რომელიც დღეს საქართველოშია. სხვადასხვა მექანიზმს შორის, რომელიც სახელმწიფოს ეხმარება სიღარბის დაძლევაში, სხვათაშორის გრძელვადიან პერსპექტივაში, ყურადღება მინდა გავამახვილო ტურიზმზე. სწორედ ტურიზმია  ის ეფექტური მექანიზმი, რომელიც სოციალურად დაუცველ მოსახლობას ეკონომიკური აქტივობისა და თვითდასაქმების შესაძლებლობებს უქმნის. ბევრ განვითარებად თუ ნაკლებად განვითარებულ ქვეყანაში შემოსავლის ძირითადი ნაწილი, სწორედაც, რომ ტურიზმიდან მოდის.

 

მსოფლიო ტურიზმის ორგანიზაციამ შეისწავლა თუ რა კონკრეტული სარგებელი შეიძლება მოიტანოს ტურიზმმა სხვადასხვა ქვეყანაში ღარიბ მოსახლეობას. ორგანიზაციამ გამოავლინა შვიდი მიმართულება, რაც მოგვიანებით ,,სიღარიბის დაძლევის 7 მექანიზმად იქცა’’. ეს მექანიზმებია:

 

1. სოციალურად დაუცველთა დასაქმება ადგილობრივ ტურისტულ ორგანიზაციებში;

 

2. საქონელსა და მომსახურების მიწოდებაში სოციალურად დაუცვლეთა ჩართვა;

 

3. სოციალურად დაუცვლეთა ჩართვა პროდუქტების განვითარებასა და გაყიდვაში;

 

4. სოციალურად დაუცვლეთა დახმარება მიკრო, მცირე და საშუალო ზომის ტურისტული მომსახურების ბიზნესების დაფუძნებაში;

 

5. ადგილობრივი ბიზნესის მიერ გადახდილი გადასახადებიდან რეფინასირების მექანიზმის შემუშავება საზოგადოებრივი კეთილდღეობის პროექტებისთვის;

 

6. მოხალისეობრივი საქმიანობის წახალისება, კერძო სექტორის და ტურისტების ჩართვა რეგიონის განვითარებაში;

 

7. ინფრასტურქტურული პროექტების დაფინანსება, რომელიც ირიბად ხელს შეუწყობს სოციალურად დაუცველთა ეკონომიკურ აქტივობას.

 

საქართველო არის ქვეყანა, რომლის რეგიონებსა თუ სოფელს აქვს უნიკალური მისთვის დამახასიათებელი ფოლკლორული კულტურა, რომელსაც აქვს უნარი იმის, რომ წარმატებულ ტურისტულ პროდუქტად იქცეს. აუცილებელია აღნიშნული მექანიზმის გამოყენება ჩვენს ქვეყანაში. შესაძლებელია ფინანსების არ ქონის გამო სრულიად ვერ მოხდეს მისი ადაპტირება, მაგრამ მისი გარკვეული დოზით განხორციელება გაზრდის რეგიონის კონკურენტუნარიანობას. გლეხს, ღარიბ მოსახლეობას შეექმნებათ შესაძლებლობა დასაქმების, პროდუქციის ბაზრზე გატანის და უკეთესი მომავლის შექმნისა.

 

თითოეული ჩვენგანის ვალია შევქმნათ ის მომავალი, სადაც ნაკლები ბავშვი იქნება მშიერი, სადაც ნაკლები ადამიანი იქნება უბედური სიღარიბის გამო. შევქმნათ ქვეყანა, რომელსაც ექნება ძლიერი სოფელი, განათლებული მოსახლეობა და ბედნიერი მომავალი.

სუფთა წყალი და სანიტარია

ესეს ავტორია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი ლანა კაპანაძე და იგი დაიწერა კონკურსისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველო“. კონკურსი ჩატარდა IDFI-ის მიერ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური ხელშეწყობით.

———-

„მარსზე წყლის აღმოჩენა მნიშვნელოვანი ნაბიჯია იქ სიცოცხლის რაიმე ფორმით არსებობის დასადასტურებლად“ -ამბობს ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი ჯოზეფ მიხალსკი მას შემდეგ, რაც ,,ნასამ“ მარსზე თხევადი სახით წყალი აღმოაჩინა. ფაქტი,რომ ნასა დიდი ხანია ცდილობს მარსზე სიცოცხლის არსებობის დასადატურებლად პირველ რიგში წყლის აღმოჩენას უკვე მიმანიშნებელია წყლის და სიცოცხლის ურთიერთმიმართებაზე. წყალი რომ ყოველი ცოცხალი ორგანიზმის სიცოცხლის საწყისია ადასტურებს ისიც რომ 3მილიარდი წლის წინ დედამიწაზე ერთადერთი ცოცხალი არსებები ოკეანის ბინადარი ერთუჯრედიანი მიკრობები იყვნენ. წყალი უბრალოდ წყალბადის და ჟანგბადის შენაერთი არ არის, ის გაცილებით უფრო რთული და უნიკალური ნივთიერებაა, ერთადერთი ბუნებრივი სუბსტანციაა სამივე აგრეგატულ მდგომარეობაში. წყლის იდუმალება ადამიანის წარმოდგენებშიც კი ჩანს: მითები ახალგაზრდობის და უკვდავების წყაროებზე ჯერ კიდევ ძვ.წ V ს-ში არსებობდა, როცა ამაზე ჰეროდოტე წერდა, თავად ალექსანდრე დიდსაც სჯეროდა ახალგაზრდობის წყაროს არსებობის. ძველ მითოლოგიაში კი ვხვდებით წყლის ღმერთებსაც, რომაულში-ნეპტუნუსს, ბერძნულში-პოსეიდონს. ამგვარად ადამიანის მიერ წყლის ძალის და იდუმალების აღიარება ათასწლეულებს ითვლის.

სამწუხაროდ სწორედ წყალი არის ჩვენი ცივილიზაციის ერთ-ერთი გადაუჭრელი პრობლემა.ვფიქრობ, რომ რაც უნდა პრობლემატური იყოს მსოფლიოს მასშტაბით უმუშევრობა, ლტოლვილების საკითხი, ომები და ა.შ ყველაზე მნიშვნელოვანი მაინც სასმელი წყლის საკითხია, ვინაიდან წყალი სიცოცხლის საფუძველია და ყველა ცოცხალი ორგანიზმის ძირითადი შემადგენელი ნაწილია. წყლის მნიშვნელობა უშუალოდ ადამიანისთვის კარგად ჩანს სამედიცინო ფაქტებში, რომლის მიხედვითაც: თავის ტვინის 75%, სისხლის 92%, ძვლების 22% და კუნთების 75% შეადგენს წყალს . ხოლო ის ფაქტი რომ ადამიანს შეუძლია საჭმლის გარეშე 6 კვირა გაძლოს, წყლის გარეშე კი მხოლოდ 5 დღე დასტურია წყლის უპირატესი მნიშვნელობისა საკვებთან შედარებით.

ჩვენი პლანეტა სწორედ იმით არის უნიკალური ყოველ შემთხვევაში ,,ირმის ნახტომში“, რომ მასზე დიდი რაოდენობით წყალია, თუმცა მიუხედავად იმისა რომ ზედაპირის 70% წყალს უკავია, აქედან 97,2% მლაშე ხოლო 2,8 % მტკნარი წყალია,რომლიდანაც ასევე გარკვეული ნაწილი დაბინძურებულია, ასე რომ ნომერ პირველი პრობლემა სუფთა წყლის რესურსის ნაკლებობაა. 7,2 მილიარდიან მსოფლიოში დღეში 7-8 ტონა წყალი იხარჯება, რაც კატასტროფულად დიდი რიცხვია.მიუხედავად იმისა, რომ წყალი ამოუწურავ აღდგენად რესურსებს მიეკუთვნება ამ რაოდენობის სუფთა წყლის მოხმარება, რა თქმა უნდა, უარყოფითად აისახება საერთო სურათზე. გარდა ამისა სუფთა წყლის ხელმისაწვდომობა არათანაბრადაა განაწილებული მსოფლიოში. გარეოს მონაცემებით, დედამიწის მოსახლეობის 1/6 სუფთა წყალი არ მიეწოდება , წყლის არახელმისაწვდომობა კი პირდაპირ კავშირშია ანტისანიტარიასთან ,რაც თავის მხრივ არაერთი დაავადების გამომწვევი მიზეზია. 4 წლის ნკაიტოლე კენიის მაცხოვრებელია, დიდი რომ გაიზრდება უნდა ტომის მებრძოლი გამოვიდეს, მაგრამ შანსი იმისა რომ ის 5 წელს ვერ მიაღწევს 5დან 1-ია, ამიტომ ოცნებების ახდენას 4 წლის ასაკშივე ცდილობს. ნკაიტოლე რეალური ადამიანია რეალური ამბით, რომელიც ერთ რეკლამაშია თავმოყრილი , რეკლამის მიზანია პროპაგანდა დონაციის მხარდასაჭერად ისეთ ქვეყნებში, სადაც სუფთა წყალი არის პირველი მიზეზი რის გამოც უამრავი ბავშვი იღუპება 5 წლამდე. აფრიკა სწორედ ის ერთ-ერთი რეგიონია სადაც განსაკუთრებით მწვავედ დგას სუფთა წყლის და სანიტარიის პრობლემა. იგივე პრობლემა აწუხებს ინდოეთსაც, ბრაზილიასაც, ახლო აღმოსავეთის ქვეყნებსაც. გასაკვირია, მაგრამ სუფთა წყლის პრობლემა წყალუხვ საქართველოშიც არის. მიუხედავად იმისა,რომ საქართველო წყლის რესურსით მდიდარია, არაერთი ქალაქი თუ სოფელი ამ პრობლემის წინაშეა. სუფთა წყლის პრობლების გახმაურებული ფაქტები დაფიქსირდა კახეთის სოფლებში, ველისციხეში, დაბა ჩუმალეთში, განსაკუთრებით მძიმე ვითარებაა ახალი კუმისის დასახლებაში, სადაც სასმელად ნაჭრით გაფილტრულ წვიმის წყალს იყენებენ.გარდა გადაცემებში ნანახისა ჩემი ცხოვრებიდანაც შემიძლია მაგალითის მოყვანა. მახოვს 2009 წლის ზაფხული, როცა ოჯახთან ერთად ქ.ბორჯომში ვისვენებდი, სადაც პირადად შევესწარი თუ როგორი დაბინძურებული წყალი მოდიოდა ონკანში, იმდენად გამოუსადეგარი, რომ დედამ მაკარონი მინერალურ წყალ ,,ბორჯომში“ მოხარშა, მაკარონის გემოზე რომ არაფერი ვთქვა, მკაფიოდ დამამახსოვრდა, რომ დასასვენებლად იდეალურ გარემოში სუფთა წყლის პრობლემაა. პრობლემაა ჩემს მშობლიურ ქალაქში-ახალციხეშიც, სადაც წლებია სასმელად ნაყიდ წყალს ვხმარობთ. ჩვენი ქვეყნის შემთხვევაში პრობლემა გაუმართავ სისტემაშია და არა წყლის ნაკლებობაში.

პრობლემა გასაგებია, თუმცა მეორე საკითხია გადაჭრის გზები. ამ გლობალური პრობლემის მოგვარების ჩემეული ვერსია ასეთია:

I-სასმელი წყლის რაციონალური გამოყენება. რაც უნდა ბანალურად ჟღერდეს საზოგადოებას ყოველდღიურად სჭირდება ამის შეხსენება. წყლის მოხმარება არ უნდა შევამციროთ წყლის მიღების შემცირების ხარჯზე, არამედ ეს უნდა გამოიხატოს ისეთ ქმედებებში, როგორიცაა: კბილების გახეხვის დროს ონკანის დაკეტვა, ბანაობის ხანგრძლივობის შემცირება, სანტექნიკის მუდმივი შემოწმება, ჭურჭლის და სარეცხი მანქანების მხოლოდ მაქსიმალურად დატვირთვის შემთხვევაში გამოყენება. სწორედ ამ ქმედებების განცხორციელებით მე უკვე რამდენიმე წელია პატარა , მაგრამ ვფიქრობ მნიშვნელოვანი ნაბიჯი გადავდგი ჩემი წვლილის შესატანად სუფთა წყლის შენარჩუნებაში.ასევე უნდა გვახსოვდეს, რომ წყლის რაციონალური გამოყენება მნიშვნელოვნად ამცირებს ჩვენს ხარჯებს და დადებითად აისახება ბიუჯეტზე, ეს კი ერთ-ერთი მთავარი მოტივატორი უნდა იყოს საზოგადოებისთვის.

II-ახალი ტექნოლოგიები: ახალი ტექნოლოგიების ფართოდ დანერგვა და გამოყენება ყოველდღიურ ცხოვრებაში კიდევ ერთი წინ გადადგმული ნაბიჯია წყლის პრობლემის მოგვარებაში. დღეს გამომგონებელთა და მეცნიერთა წყალობთ არაერთი ინოვაციური ხელსაწყო არსებობს. მაგ: ონკანის ტუჩი-Aლტერედ Nოზზლე- სპეციალური ონკანის ტუჩი წყლის ნაკადს მილიონ წვეთად ყოფს და მაღალი წნევით აფრქვევს, შედეგად ვხმარობთ წყლის მხოლოდ 2%-ს, ინოვაციური ტექნოლოგიის ბრწყინვალე ნიმუშია ,,ლიფესსტრაწ“ – წყლის პერსონალური გამფილტრავი, რომელიც ასუფთავებს ნებსმიერ წყალს ბაქტერიებისგან თითქმის 100%-ით,გამოგონებას უკვე იყენებენ აფრიკის ქვეყნებში. სწორედ ასეთი ტექნოლოგიების მასობრივი გამოყენება მნიშვნელოვნად უზრუნველყოფს სუფთა წყლის მარაგის არსებობას და დაცვას.

III- ასიბერგის ტრანსფერი. ერთხელ გეოგრაფიის გაკვეთილზე სწორედ მსოფლიოში წყლის პრობლემაზე ვსაუბრობდით, მაშინ გამიჩნდა ასიბერგის გადატანის იდეა ახლომდებარე ქვეყნებში, თუმცა სულელურად მეჩვენა და არაფერი მითქვამს, მაგრამ საკითხი თვითონ მასწავლებელმა წამოჭრა და მაშინ პირვველად გავიგე რომ ეს შესაძლებელია, თუმცა ბიუჯეტის და დროის ხანგრძლივობის გამო ვერ ხერხდება. აისბერგი დიდი რაოდენობით მტკნარ წყალს შეიცავს შესაბამისად სუფთა წყლის მარაგს წარმოაგდენს. ჩემი აზრით, მსოფლიოში სადაც ყოველდღიურად 3,4 მლნ ადამიანი კვდება წყლისა და სანიტარული პრობლემების გამო, ბიუჯეტი მეორეხარისხოვანია. აისბერგის ტრანსფერი უნდა ითავონ წამყვანმა,ძლიერმა სახელმწიფოებმა. დარწმუნებული ვარ შედეგი აღემატება ფინანსური და ადამიანური რესურსების დანახარჯს.

IV- მოსახლეობის შემცირება. დიახ მოსახლეობის სიმრავლე სწორედ ის მიზეზია რის გამოც უფრო მეტი წყალი გამოიყენება და უფრო მეტი ბინძურდება. მოსახლეობის რაოდენობის შემცირება კი მნიშვნელოვნად გააუმჯობესებს როგორც წყლის მარაგს, ასევე სანიტარულ პირობებსაც. ამ მხრივ უკვე ათეული წლებია მოსახლეობით უდიდეს ქვეყნებში შესაბამისი ოჯახის დაგეგმარების პოლიტიკა ტარდება.

V-კეთილი ნება. ამ პუნქტში ვგულისხმობ მთავრობების ნებას განახორციელონ და გააუმჯობესონ მოსახლეობისთვის სუფთა წყლის მიწოდების სერვისები. ეს განსაკუთრებით ეხება საქართველოსნაირ ქვეყნებს, სადაც როგორც ვთქვი არის არა წყლის პრობლემა არამედ წყლის მიწოდების პრობლმა. წყლის მილების , საკანალიზაციო არხების გაყვანა, სპეციალური ქარხნების არსებობა,ბიუჯეტიდან შესაბამისი თანხის გამოყოფა სწორედ ხელისუფლების კეთილ ნებაზეა დამოკიდებული.

თითოეული კომპონენტი სუფთა წყლის და სანიტარიის პრობლემის გადაჭრისთვის მნიშვენლოვანი და აუცილებელია. ვფიქრობ, სუფთა წყალი XXI საუუნის ის ერთ-ერთი ძირითადი პრობლემაა, რომელიც მსოფლიოს მოსახლეობას აერთიანებს, ამიტომ თითოეული ჩვენგანის, ხელისუფლებების, მეცნიერების, გამომგონებლების, თავად ბუნების სურვილი და ძალისხმევაა საჭირო ამ საკაცობრიო პრობლემის მოსაგვარებლად, რათა დავიცვათ არა მარტო ჩვენი თავი და მომავალი თაობა , არამედ დავიცათ ჩვენი პლანეტა, დავიცვათ დედამიწა.

კლიმატის ცვლილებისა და მისი ზეგავლენის წინააღმდეგ გადაუდებელი ზომების გატარება

ესეს ავტორია კავკასიის უნივერსიტეტის სტუდენტი მარიამ გელიაშვილი და იგი დაიწერა კონკურსისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველო“. კონკურსი ჩატარდა IDFI-ის მიერ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური ხელშეწყობით.

———-

კლიმატის ცვლილება თანამედროვეობის ერთ-ერთი ყველაზე აქტუალური გამოწვევაა . მისი ფენომენი შემჩნეული იქნა 20 საუკუნის 70 იანი წლებიდან , როდესაც დაფიქსირდა მსოფლიო საშუალო წლიური ტემპერატურის ზრდისა და გახშირებული კლიმატური კატასტროფების ტენდენცია . დღეისთვის , მეცნიერულად დადასტურებულია , რომ კლიმატის ცვლილება ხდება დედამიწის მასშტაბით . კლიმატის ცვლილების ზეგავლენა გამოიხატება მყინვარების და ყინულის ფენის დნობაში ოკეანეებში , ე.წ. „სითბური ტალღების“, გვალვების, ხოლო მეორე მხრივ, ძლიერი წვიმების, ოკეანის დონის აწევა, ,დატბორვების, წყალდიდოების , ღავრცოფების, მეწყერების, ზვავების, ცუნამების, სხვადასხვა ქარიშხლების გაძლიერებას და გახშირებას . კლიმატის ცვლილების შედეგად, იცვლება ბუნება და ეკოსისტემები , იზრდება ადამანიათა დაავადებების რისკი , ეპიდემიები. „სათბურის ეფექტით“ გამოწვეული მავნე შედეგების ინტენსივობა იზრდება ყოველწლიურად , რაც კიდევ უფრო ამძაფრებს და სასწრაფოს ხდის პრობლემის გადაჭრის აუცილებლობას . ეს სწორედ  ის ძირითადი საკითხია , რომელსაც საზოგადოება უკვე დიდი ხანია აქტიურად განიხილავს . ისევე როგორც მსოფლიოს მრავალი ქვეყანა, საქართველოც მწვავედ დგას ამ პრობლემის წინაშე . საინტერესოა , თუ რა იწვევს ჰაერის დაინძურებას . საქართველოში ატმოსფერული ჰაერი, ძირითადად , ბინძურდება ავტოტრანსპორტიდან , სამრეწველო და ენერგეტიკული ობიექტებიდან წარმოებული ატმოსფერული გაფრქვევებით. ამათგან , ძირითადი ურბანული დამბინძურებელია ავტოტრანსპორტი . როგორც ცნობილია ,  ავტოტრანსპორტის წილი ქვეყნის მთლიან გაფრქვევაში 62-78% –ს შეადგენს .  საქართველოს სატრანსპორტო სექტორიდან დამაბინძურებელ ნივთიერებათა დიდი გაფრქვევები რამდენიმე მიზეზითაა გამოწვეული . პირველი მიზეზი ისაა , რომ ბოლო ათი წლის განმავლობაში ქვეყანაში მსუბუქი ავტომობილების რაოდენობა გაორმაგდა .  დღეს საქართველოში ყოველ 100 კაცზე 12 მსუბუქი ავტომობილი მოდის. მეორე მიზეზი ისაა , რომ ქვეყანაში არსებული საავტომობილო პარკის უდიდესი ნაწილი მოძველებულია . მესამე მიზეზი ისაა , რომ ქვეყანაში ამჟამად გამოყენებული საწვავის პირობებში გამონაბოლქვის გამწმენდი მოწყობილობა (კონვერტერი) , სწრაფად გამოდის მწყობრიდან, რის გამოც გაფრქვევები რამდენჯერმე იზრდება . მეოთხე მიზეზი ისაა , რომ  საქართველოს ზოგიერთ ქალაქში არასაკმარისად ფუნქციონირებს სატრანსპორტო ნაკადების ოპტიმიზაციის სისტემები. შედეგად ხშირია საცობები, რის გამოც ავტომობილების ძრავები მაღალი გაფრქვევის რეჟიმში მუშაობს . საქართველოში ჰაერის დაბინძურების ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი თბილისშია დაპიქსირებული.დედაქალქში   ჰაერს განსაკუთრებით  სმოგი აბინძურებს, ის კვამლის, ნისლისა და მტვრის ნარევია , რომელიც ფაბრიკა-ქარხნებისა და ტრანსპორტის გამონაბოლქვისგან წარმოიქმნება . ბუნებრივია ამის მთავარი მიზეზი დღეს არსებული ავტომობილებითა და სხვა ტრანსპორტით გადატვირთული ქუჩებია . საქართველოში კი ყველაზე დაბინძურებული ადგილი თბილისია . 2015 წელს გარემოს ეროვნულმა სააგენტომ კვლევა გამოაქვეყნა,რომლის მიხედვითაც , თბილისში ყველაზე დაბინძურებული ისნის მეტროს მიმდებარე ტერიტორია და  რუსთაველის გამზირია. საინტერესოა,თუ რა ზეგავლენას ახდენს მსგავსი მდგომარეობა ხალხის ჯანმრთელობაზე.ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, პლანეტის მკვიდრთა 92% ცხოვრობს გარემოში, სადაც ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების მაჩვენებელი ორგანიზაციის მიერ დაწესებულ ზედა ზღვარს აღემატება.ამერიკული სააგენტო „Vox“ ინფორმაციით,ყოველ წელს მსოფლიოში ჰაერის დაბინძურების შედეგად 6.5 მილიონი ადამიანი კვდება.მათ უმეტესობას სიმსივნე და გულის სხვადასხვა დაავადება უვითარდებათ.საინტერესოა,თუ რას აკეთებს სახელმწიფო ამ პრობლების მოსაგვარებლად?პირველად პარლამენტის წევრები ამ პრობლემით 2000 წელს დაინტერესდნენ.სწორედ ამ წელს საქართველოს პრეზიდენტმა დაამტკიცა ოთხწლიანი გეგმა,რომლის მიხედვითაც,ურბანულ დასახლებებში ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურება ერთ-ერთ პრიორიტეტულ გარემოსდაცვით პრობლემად განიხილებოდა.თუმცა ფინანსური მიზეზების გამო იმდროინდელმა მთავრობამ პირველი ეროვნული პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებების უმრავლესობა არ განახორციელა.საქართველოს მთავრობის მიერ გარემოს დაცვის მოქმედებათა მეორე ეროვნული პროგრამის მიღება მხოლოდ 2012 წლის ინავარში გახდა შესაძლებელი . პროგრამა კვლავ ოთხწლიან პერიოდს მოიცავდა , რომლის მთავარ მიზანს ქვეყნის მთელ ტერიტორიაზე ადამიანის ჯანმრთელობისა და გარემოსთვის უსაფრთხო ჰაერის ხარისხის უზრუნველყოფა წარმოადგენდა , თუმცა საქართველოს მთავრობამ ვერ მოახერხა სრულად განეხორციელებინა მეორე გარემოსდაცვითი ეროვნული პროგრამით გაწერილი საქმიანობები ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებისთვის და ეროვნული პროგრამით გათვალისწინებული ღონისძიებების უმრავლესობა რეალურად არ განხორციელებულა და ამის ყველაზე ნათელი მტკიცებულება 2016 წლის მაისში მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის მიერ გამოქვეყნებულმა კვლევამ , რომლის თანახმადაც , საქართველო ჰაერის დაბინძურებით გამოწვეული სიკვდილიანობით მსოფლიოში პირველ ადგილზე აღმოაჩნდა ,შეადგენდა 292 ადამიანს ყოველ 100 000 კაცზე . გამოსავალი შეიძლება იყოს ევროკავშირთან ასოცირების ხელშეკრულება , რომლის ერთ-ერთი და მნიშვნელოვანი კომპონენტი არის სწორედ ეკოლოგიური სტანდარტი. 2017 წლის ბოლომდე ჩვენს ქვეყანაში აუცილებელი გახდება მიზნით , ავტომობილების სავალდებულო ტექნიკური დათვალიერება ,  და გამონაბოლქვის შემოწმება ევროსტანდარტების მიხედვით . ეს ქმედება კი მოძრაობის უსაფრთხოებისა და ეკოლოგიური მდგომარეობას გააუმჯობესებს.

გენდერული თანასწორობის მიღწევა და ყველა ქალისა და გოგონას შესაძლებლობების გაუმჯობესება

ესეს ავტორია კავკასიის საერთაშორისო უნივერსიტეტის სტუდენტი ხატია ჩომახაშვილი და იგი დაიწერა კონკურსისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველო“. კონკურსი ჩატარდა IDFI-ის მიერ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური ხელშეწყობით. 

———-

საზოგადოებაში ქალის მდგომარეობა ყოველთვის იყო განსჯის საგანი. ისტორიაში, ფილოსოფიაში, საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებში და სხვა. სხვადასხვანაირად აისახებოდა ეს პრობლემა და განსხვავებული დასკვნები გამოჰქონდათ. ქალის დანიშნულებაზე ოჯახსა და საზოგადოებაში, მის თანდაყოლილ თვისებებზე, ღირსებასა თუ ნაკლზე განსაკუთრებულ ყურადღებას რელიგიაც ამახვილებდა. ათასწლეულების განმავლობაში ქალი მოკლებული იყო საშუალებას სრულად გამოევლინა თავისი ინტელექტი. ქრისტიანობა გამუდმებით ემუქრებოდა ქალს ანათემაზე გადაცემით და მის დაქვემდებარებულ მდგომარეობას ამტკიცებდა. შუა საუკუნეებში ასეთი დამოკიდებულება კიდევ უფრო გამყარდა და ,,სუსტ სქესთან” ურთიერთობა ცოდვად შეირაცხა.

ხალხის ცნობიერებაში ფეხმოკიდებულია აზრი იმის შესახებ, რომ ქალის სოციალური და საზოგადოებრივი აქტივობა უარყოფითად მოქმედებს ბავშვებზე, ურთიერთობებზე ოჯახში და ა.შ. ასეთი წარმოდგენები ქალებში გარკვეული დანაშაულის გრძნობას იწვევს და მათ პროფესიულ ზრდას უშლის ხელს.

გენდერული თანასწორობის მიღწევა საქართველოს რეგიონებში საკამოდ ძნელი აღმოჩნდა იმაზე მეტად რთული ვიდრე წარმოდგენა შეიძლება, რას გულისხმობს ზოგადად გენდერული ბალანსი?! გენდერული ბალანსი გულისხმობს ქალის და მამაკაცის თანაბარ წარმოჩენას, უფლებამოსილებას, პასუხისმგებლობასა და თანასწორ მონაწილოებას პირადი და საზოგადოებრივი ცხოვრების ყველა სფეროში. გენდერული თანასწორობა ადამიანის უფლებათა განუყოფელი ნაწილია, თუმცა ჩვენს რეალობაში ვხვდებით სიტუაციებს სადაც გენდერულ თანასწორობაზე ლაპარაკიც არ შეიძლძლება, კაცები ლახავენ ქალთა უფლებებს რეალობაში კი ვხვდებით ქალზე ძალადობის არაერთ ფაქტს.

საქართველოს სოფელ, ჩანთლისყურეში და ყვარლის რამდენიმე სოფელში, სადაც ავარიელები ცხოვრებონ არსებობს გოგოების წინდაცვეთის ტრადიცია რაც გოგონებში გენეტალიებზე წარმოებულ ოპერაციას კლიტორექტომიას და რიგ შემთხვევაში მცირე ბაგეების ამოკვეთას გულისხმობს, შედეგად მცირდება ან საერთოდ ქრება სექსუალური აქტივობის მოთხოვნილება, როდესაც იბადება კითხვა რატომ ხდება ეს?! პასუხი რელიგიიით იშიფრება, ის ვინც ისლამს მიიღებს მან უნდა ჩიატაროს წინ დაცვეთა რადგან ეს ითველბა ნათლობად, სისუფთავის სიმბოლოდ და ქმრის მიმართ ერთგულების გარანტად ვინაიდან ქალს უქვეითდება სექსუალური მოთხოვნილება ეს ღალატის რისკს ამცირებს, თუმცა ვფიქრობ რომ ქალის სექსულური პროდუქტიულობა ისევე აუცილებელია როგორც მამაკაცის.

მუსლიმნურ სოფლებში ასევე ხშირად ვხვდებით ნაადრევად ქორწინების ფაქტებს, როდესცა გოგონებს ძალით ათხოვებენ ნუ ამას გათხოვებაც არ ჰქვია ეს უფრო გაცვლას გავს, როდესაც 14 წლის გოგოს „ცვლიან“ რომელიმე მსხვილფეხა პირუტყვზე და გოგონას ამ დროს ეუბნებიან „ოჯახი შეძლებულია, არაფერი არ მოგაკლდება, იცხოვრებ უზრუნველაად, გაზრდი შვილებს და უპატრონებ მათ“ ამ დროს გგოონას უკარგავენ განათლებისა და თვითგამორკვევის უფლებას, ართმევენ არჩვენაის უფლებას ვინაიდან ადმაინს უფლება აქვს თავაის საკუთარი მომავალი თავად აირჩიოს.

ქართულს სოფლებში და ქალაქებში ვხვდებით ქალიშვილობის ტრადიციას რომელიც გულსისხმობს გოგოს ქალიშვილად დარჩენას ქორწინებამდე, საბედნიეროდ ქრისტიანობაში წინადაცვეთის ტრადიციას არ ვხვდებით და აღარც ნაადრევ, იძლებით, ქორწინებებს მაგრამ ვხვდებით „იძულებით ქალიშვილობას“ გოგოს რომელსაც ყავს შეყვარებული და მასთან აკავშირებს სექსუალური ლტოლვა, ვნება, ვალდებულია ბიჭს ცოლად გაჰყვეს ვინაიდან სექსულაური აქტი აკრძალულია ქორწინებამდე და თუ მათ სექსი ექნებათ ქორწინებამდე გოგონა აუცილებლად იქნება დაცინული, სახელ შელახული, დამცირებული, ძალიან უხეში სიტყვაა თუმცა ხშირად გამოიყენება „ნახმარი“ არ მესმის გოგო რომელიც არ არის ქალიშვილი რატომ ითველბა „ნახმარად“ ის ხომ ნივთი არაა გამოიყენეო და გადააგდო, გოგო რომელიც არ არის ქალიშვილი საზოგადოების მხრიდან მასზე იგი ფსიქოლოგიური ზეწოლისა და დამცირების მსხვერპლი ხდება. რაოდენ გასაკვირიც არ უნდ აიყოს 21 საუკუნეში ხდება ყოველივე, ამ შემთხვევაში ილახება ქალის სექსულური უფლება, კაცს თუ აქვს უფელბა ქორწინებამდე სექსის, ასევე უნდა ჰქონდეს ქალსაც ამის უფლება, არ აქვს მნიშვნელობა ქალია თუ კაცი ადამინი იმის გამო არ უნდა მცირდებოდეს რომ მას აქვს სექსულური მოთხოვნილება და აქვს თავისუფალი სექსი.

შეუძლია თუ არა ქალს იყოს კაცის თანასწორი, დაიკავოს მაღალი თანამდებობები, ჰქონდეს საქმიანი ურთიერთობები ინტელექტუალებთან. იმუშაოს ყველაზე მაღალ პოლიტიკურ თანამდებობებზე. თანამედროვე მსოფლიოში თითქოს არ არსებობს წინააღმდეგობა, მაგრამ იშვიათად იღებს ქალი გადაწყვეტილებას წავიდეს პოლიტიკაში ან გახდეს მსხვილი საწარმოს ხელმძღვანელი. მაგრამ ასეთი ქალებიც არსებობენ: ძლიერები, შრომისმოყვარეები, მიზანდასახულები სიმაღლის დასაპყრობად, ამასთანავე ქალურები, ალერსიანები, მომხიბვლელნი და მიმზიდველნი. ქალები პოლიტიკაში მაინც იშვიათი მოვლენაა. საზოგადოება ძნელად შორდება დამამცირებელ წარმოდგენას იმაზე, რომ პოლიტიკა – ეს ძლიერთა ანუ მამაკაცთა ხვედრია. სიტყვები „ქალი და პოლიტიკა“ ბევრ ადამიანში იწვევს უარყოფით რეაქციას, რომ ქალის ადგილი არა პოლიტიკაში, არამედ სამზარეულოშია. ვფიქრობ რომ ქალი პოლიტიკაში ეს არაჩვეულკებრივი ფენომენია, ქალი მეფედ, იმპერატორად, საუკეთესო დედოფლად, საუკეთესო პოლიტიკოსად ისტორიას ახსოვს არაერთი საუკეთესო მმართველი ქალი. უახლოესი წარსულიდან გავიხსენოთ, მარგარეტ ტეთჩერი რომელიც იყო არაჩვეულებრივი პოლიტიკოსი, იგი იყო დიდი ბრიტანეთის ერთადერთი ქალი პრემიერ მინისტრი, ქალმა რომელმაც ძალინ ბევრი გააკეთა ბრიტანეთისთვის და მსოფლიოსთვის, მან დიდი წვლილი შეიტანა საბჭოთა კავშირის დანგრევაში.

რას მოგვცემს გოგონების განვითარება საქართველოში? ზემოთ აღნიშნულ მქონდა ქალთა ჩაგვრის სხვადასხვანირი ფორმები (სექსუალური,პოლიტიკური, კაერიერული) ჩვენ ვცხოვრობთ 21 საუკუნის საქართველოში, სადაც ქრისტიანული იდეოლოგიას, იმის შესახებ რომ ქალმა მხოლოდ სახლს უნდა მიხედოს ჯერ კიდევ მყარად აქვს ფესვები გადგმული, განსაკუთრებით რაიონებსა და სოფლებში, რაც გოგონების განვითარებას ხელს უშლის.

პირველ რიგში ყურადღებას ისევ და ისევ გავამახვილებ საქართველოში მცხოვრებ მუსლიმ თემზე, მგონია რომ მათთან საკმაოდ დიდი მუშაობაა საჭირო იმისთვის რომ გაიაზრონ რამდენად ლახავენ ქალის უფლებებს, არ შეიძლება ადამინს წაართვა ყველანაირი თვითგამორკვევის საშუალება განსაკუთრებით განათლება და ბავშვს სკოლის დამთავრების საშუალებაც არ ჰქონდეს.

საქართველოში გოგონების განვითარება ბევრად გააძლიერებს ქვეყანას პირველ რიგში აუცილებელია სექსულური განათლება. რატომ?! ხშირია შემთხვევა არასასურველი ფეხმძიმობის (ამაზე სტატისტიკაც მეტყველებს), რის საშველიც აბორტის გაკეთებაა, აბორტი, ფეხმძიმობის ხელოვნურად შეწყვეტა, აზიანებს ქალის სხეულს, თუკი რელიგიურ კონსტექტში ვიმსჯელებთ ყველა რელიგია კრძალავს აბორტს, ეს საკუთარი შვილის მშობლის ხელით მკვლელობაა. ამიტომ საჭიროა თითოეულმა ქალმა იცოდეს კონტრაცეფტივის გამოყენება რათა მან თავიდან აიცილოს არასასურველი ფეხმძიმობა განსაკუთრებით გასათხოვარმა გოგონებმა რათა მათი მომავალი იქნეს დაზღვეული.

იმ შემთხვევაში თუ ქალი განვითარებული და წარმატებული იქნება, თუკი საკუთარი შემოსავალი ექნება მას არ მოუწევს მოძალადე ქმართან ცხოვრება ხშირია შემთხვევა როდესც ქალები კაცის მხრიდან შეურაწყოფას იტანანენ რადგან წასასველელი არ აქვთ და მატერიალურად ქმარზე არიან დამოკიდებულები, ოჯახში სადაც გამუდმებით ძალადობაა ბავშვს ხშირად უჩნდება ფსიქოლოგიური ტრამვები, რიგ შემთხვევაში ბავშვზეც ხდება ძალადობა რაც ზრდასრულ ასაკში საკმაოდ მწვავე შედეგს დებს.

არ შეიძლება მხოლოდ ცუდის დანახვა საქართველოში არსებობს ოჯახები სადაც ქალი რეალიზებულია და მამკაცები ამაში საკმოდ ჩართულები არიან, არსებობენ მამაკაცები რომლებიც საკუთარ მეორე ნახევარს განვითარებაში მხარს უჭერენ, ასეთი ოჯახი კი გამუდმებით სიყვარულით და სიხარულითაა სავსე, ბავშები გაცილებით ჭკვიანები, განათლებულები და კარგი ფსიქოლოგიისანი იზრდებიან, ზოგიერთ ადაიანს ჰგონია რომ, დედა შვილთან უნდა იყოს დღე და ღამ მაგრამ ფსიქოლოგები ამბობენ რომ მთავრი მხოლოდ ისაა რამდენად პროდუქტიული იქნება შვილთან გატარებული დრო, სულ არაა საჭირო დედამ შვილზე იზურნოს ყოველ წუთს, პატარა ბავშვები საბოლოდ ზდასრულები ხდებიან, ისინი არაერთ წინააღმდეგობას აწყდებიან თუკი ადამინი ბავშვობიდან არ მიეჩვია საკუთარი პრობლემის მოგვარებას და გამუდმებით მშობელზე იყო დამოკიდებული, საკამოდ არარეალიზებულ და სუსტ პიროვნებებად ჩამოყალიბდებიან.

ვფიქრობ რომ საქართველოში გოგონების რეალიზება პირველ რიგში განაპირობებს ქალის წარმატებულ ყოფას, ჩაგვრის აღმოფხვრას, ჯანსაღ სექსუალურ ცხოვრებას, კარგ განათლებას, კარიერას და რაც მთავრია მომავალში ჯანსაღი ოჯახის შექმნას და კარგი თაობის აღზრდას, როგორც ზემოთ ავღნიშნე ოჯახში სადაც ნაკლები ძალადობაა და რეალიზებული ქალია გაცილებით ჭკვიანი და ჩამოყალიბებული თაობა იზრდება, რაც მომავალში განვითარებული და ჭკვიანი თაობის განმაპირობებლია.

განათლება – მდგრადი განვითარების მე-4 მიზანი

ესეს ავტორია თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის სტუდენტი სალომე გობეჯიშვილი და იგი დაიწერა კონკურსისთვის „მდგრადი განვითარების მიზნები და საქართველო“. კონკურსი ჩატარდა IDFI-ის მიერ გაეროს განვითარების პროგრამასთან (UNDP) თანამშრომლობით და შვედეთის მთავრობის ფინანსური ხელშეწყობით.

———-

მდგრადი განვითარება გულისხმობს მოკლე, საშუალო და რაც ყველაზე მთავარია, გრძელვადიანი ეკონომიკური კეთილდღეობის მიღწევას ბუნების რესურსების ოპტიმალური გამოყენების გზით. ამ უკანასკნელისათვის კი აუცილებელია ქვეყანათა მწარმოებლურობის ზრდა, რასაც თავის მხრივ დიდწილად განსაზღვრავს ადამიანური კაპიტალი. ჩვენს ეპოქაში კი, ტექნოლოგიებისა და ინოვაციების ხანაში, რა წარმოადგენს იმაზე უკეთეს ადამიანურ რესურსს, როგორიც განათლებული საზოგადოებაა?! სწორედ ამიტომ, მდგრადი განვითარების მიზნებს შორის ერთ-ერთ უმნიშვნელოვანესად ვთვლი ინკლუზიური და თანასწორი განათლების უზრუნველყოფას და უწყვეტი სწავლის შესაძლებლობის შექმნას ყველასათვის, რამდენადაც თითოეული სხვა მიზნის შესრულების რეალურობა და დონე თავდაპირველად სწორედ ზემოაღნიშნულის მიღწევაზეა დამოკიდებული. როგორც ჩეხოვი ამბობდა:,,საჭიროა ჭკვიანი, განათლებული ადამიანები, იმდენად, რამდენადაც ახლოვდება კაცობრიობის ლტოლვა უკეთესი ცხოვრებისკენ, ამიტომ მათი რიცხვი უფრო გაიზრდება მანამ, სანამ ისისნი უმრავლესობას არ შეადგენენ.“ ასე რომ, ქვეყნის განვითარებისთვის ხარისხიანი განათლების სისტემის არსებობა აუცილებელია, რათა საქართველომაც შეიტანოს მოკრძალებული წვლილი მსოფლიო პროგრესში.

სამწუხაროდ, ამ მხრივ ჩვენი სახელმწიფო არცისე სახარბიელო დონეზეა. წიგნიერების საერთაშორისო კვლევის მონაცემებით, საქართველოში წიგნიერების დონე საშუალოზე დაბალია, იმავე წელს ჩატარებული საქსტატის კვლევის თანახმად კი, მოსახლეობის 26,7% უმაღლესი განათლების მქონეა, სრული ზოგადი განათლების კი – 36,7%. ორივე კვლევის მონაცემები ცხადყოფს ჩვენს ქვეყანაში არსებულ სირთულეებს, მეტადრე მაშინ, თუ აღვნიშნავთ, რომ სამხრეთ კორეაში წიგნიერების დონე 100%-ია, ხოლო იმავე სამხრეთ კორეასა და ფინეთში მოსწავლეების 93% სკოლას მოცემულ ვადაში ამთავრებს. ეს ქვეყნები იმ ქვეყნების პირველ ათეულში შედის, რომელთაც საუკეთესო საგანმანათლებლო სისტემები აქვთ. ამ დროს საქართველოში განათლების სისტემაში არსებობს ბევრი ბუნდოვანი საკითხი. არის თუ არა განათლება ყველასათვის ხელმისაწვდომი? ამ შემთხვევაში შეგვიძლია აღვნიშნოთ, რომ პრობლემა არა მხოლოდ ხელმისაწვდომობაშია, არამედ იმ განათლების ხარისხსსა და პრაქტიკულობაში, რომელსაც საზოგადოების ნაწილი იღებს.

ქართულ რეალობაში ყველაზე დიდი პრობლემა რეგიონების მოსახლეობის ინფორმაციულ იზოლაციაშია. რაიონებში ხშირია შემთხვევა, როცა ახალგაზრდებს საკუთარი სოფლიდან მეორე სოფელში უხდებათ წასვლა, რათა მიიღონ დაწყებითი განათლება მაინც. ეს კილომეტრები კი, რომელთა გავლაც მათ არა მხოლოდ გაზაფხულის მზიან ამინდში, არამედ დიდთოვლობაშიც უწევთ, არა მარტო ორ პუნქტს შორის დაშორებაა, არამედ დაშორებაც რეალობიდან ნათელ მომავლამდე. იაკობ გოგებაშვილი ამბობდა:,,სკოლა ორპირი ხანჯალია, აუკეთესებს და ასპეტაკებს ხალხს, თუ იგი გონივრულად არის მოწყობილი; აუგუნურებს და აველურებს, თუ უკუღმართობის გზაზე არის დაყენებული.“ იმ დროს, როცა საქართველოში 2000-მდე სკოლაა, მხოლოდ 10-15% თუ აკმაყოფილებს სათანადო მოთხოვნებს. დანარჩენი სკოლები კი ცამონგრევის პირასაა. ასეთ პირობებში, როცა მოსწავლის უპირველესი, სიცოცხლის უფლებაც კი საფრთხის ქვეშაა, როგორ უნდა ვიზრუნოთ სრულფასოვან განათლებაზე?

ინკლუზიური განათლება ნიშნავს ყველასათვის ხარისხიანი განათლების მიღებაში თანასწორობას და აქვე უნდა აღინიშნოს, რომ ყოველივე ამის შესასრულებლად და პრაქტიკაში გამოსაყენებლად, ქვეყნის მდგომარეობაც სამუშაო ადგილების მხრივ შესაფერისი უნდა იყოს. აუცილებელია ზრუნვა არა მხოლოდ განათლების მიწოდებაზე, არამედ შრომაზე მოთხოვნაზეც. ამერიკელი ეკონომისტის, გრეგორი მენქიუს წიგნში ამ თემის მეტად საინტერესო და მარტივ ახსნას წააწყდებით: ყველასათვის საყვარელი რობინზონ კრუზოს, იმისათვის რომ გადარჩეს, სჭირდება საკვების მოპოვება, ამ შემთხვევაში – თევზაობა. თუმცა, ბევრი თევზის დასაჭერად არა მხოლოდ ანკესი კმარა, არამედ თევზით სავსე ყურეცაა საჭირო – ანუ ადგილი, სადაც შესაძლებელი იქნება ანკესისა და საკუთარი უნარების გამოყენება. იმისათვის კი, რომ თევზი დავიჭიროთ, ანკესის და ყურის არსებობაზე ერთდროულად უნდა ვიფიქროთ.

იმისათვის, რომ ხელი შევუწყოთ ინკლუზიური განათლების დანერგვას, იმის გარდა, რომ შევქმნათ ერთნაირი პირობები ქალაქშიც და სოფელშიც, უნდა ვიზრუნოთ სახელძღვანელოების ეფექტიანობაზეც. ერთ-ერთ ინტერნეტ სტატიაში მოხმობილია კომაროვისა და ვეკუას მაგალითი იმისათვის, რომ გავიაზროთ ,,ძველი სახელმძღვანელოებისა“ და ახლების ეფექტურობის ხარისხი. ,,საქართველოს განათლების ლიგის“ თავმჯდომარის სიტყვებით ,,ახალი სახელმძღვანელოები მოთხოვნებს ვერ პასუხობს.“ ეს ყოველივე ეხება სასკოლო განათლებას, თუმცა გვაქვს თუ არა უკეთესი ვითარება უმაღლესი სასწავლებლების შემთხვევაში? დავიწყოთ იქიდან, რომ მართალია განათლების უფლება ყველას ერთნაირად უნდა ჰქონდეს, თუმცა მზადყოფნა და თვითდისციპლინა აქვს კი ყველას განვითარებული იმ დონეზე, რომ შეეჭიდოს უმაღლეს განათლებას? ჩვენს ქვეყანაში, პროფესიულ სასწავლებლებს ნაკლები ყურადღება ექცევა და კვლავ ერის მენტალიტეტიდან გამომდინარე ვიღებთ უნივერსიტეტდამთავრებულ, თუმცა არა ყოველთვის განათლებულ ადამიანს. მთავარი ისაა, რომ სწავლების მიმართულებებისა და მეთოდების განასაზღვრისას აუცილებლად უნდა იქნას გათვალისწინებული ქვეყნის სოციო-ეკონომიკური პირობები. ეს იმას ნიშნავს, რომ თუ ჩვენ მივაღწევთ სასკოლო განათლების მართლაც ინკლუზიურ სისტემას, სწავლის შემდგომი საფეხურები უნდა მოემსახუროს რაც შეიძლება მეტ ახალგაზრდას, თუმცა სხვა შემთხვევაში, ალტერნატიული, ამ შემთხვევაში, პროფესიული სასწავლებლები სათანადოდ უნდა იქნას მოწყობილი და ფუნქციონირებადი. რაც შეეხება უმაღლეს სასწავლებლებში არსებულ სიტუაციას, ამას წინათ, წავაწყდი ერთ-ერთი სასწავლებლის სტუდენტის ინტერვიუს, რომელიც ამბობს, რომ მისმა ლექტორმა ვერ ,,გაიგო“ თუ რა უნდოდა გოგოს ფიზიკა-მათემატიკის ფაკულტეტზე. ეს ფაქტიც კვლავ განათლების არასათანადო დონითაა განპირობებული.

ამ ყოველივეს მოგვარება კი არა მხოლოდ დღევანდელ მსოფლიოში არსებული ზრდის ტემპების გაზიარებისთვისაა საჭირო, არამედ იმისათვის, რომ ერი იყოს ბედნიერი და არა მარტო ახალგაზრდებმა მოახდინონ თვითრეალიზაცია, არამედ უფროსი ასაკის ადამიანებმაც. უწყვეტი განათლება კი ამიასათვის აუცილებელი ფაქტორია. სწორედ ამიტომაა, რომ ქართულ სახელმწიფო უნივერსიტეტებში არსებობს უწყვეტი განათლების კურსები, ქვეყანაში ტარდება პროფესიული ცოდნის ამაღლების კურსები, სხვადასხვა ტრენინგები და ა.შ. სწორედ Lიფელონგ ლეარნინგ არის გრძელვადიანი წინსვლის გასაღები.

მოკლედ, ქვეყნის, ისევე როგორც ცივილიზაციის ,,წარმატება გონებრივ განვითარებაზეა დამოკიდებული“ და ამიტომაც არ შემიძლია არ აღვნიშნო რამდენიმე დღის წინ მეტროში მომხდარი სასიამოვნო მოვლენა, როცა თბილისის მეტროს მგზავრებს საჩუქრად გადაეცათ წიგნები. ამ ღონისძიების მიზანი იყო წიგნის კითხის პოპულარიზაცია, რაც ესოდენ სჭირდება ქართველ ერს(და არა მარტო მას) ვირტუალურობიდან რეალობაში დასაბრუნებლად.